शारदीय नवरात्री पुष्प ४: नवरात्रीच्या नवदुर्गां

नवरात्रीच्या नवदुर्गां

नवरात्रीच्या दिवसात देवीच्या नऊ रूपांची म्हणजेच 'नवदुर्गांची' पूजा केली जाते. नवदुर्गांचे महत्व आणि त्यांच्यापासून घ्यायचा बोध पुढीलप्रमाणे आहे:

१. शैलपुत्री (प्रतिपदा)

महत्त्व: पर्वतराज हिमालय यांची कन्या असलेल्या शैलपुत्री या देवीचे रूप स्थिरतेचे, शौर्याचे आणि निसर्गाशी असलेल्या घट्ट नातेसंबंधांचे प्रतीक आहे. यांच्या एका हातात त्रिशूल आणि दुसऱ्या हातात कमळ शोभून दिसते.

घ्यायचा बोध: जीवनात कितीही संकटे आली तरी पर्वतासारखे ठाम आणि अचल राहिले पाहिजे.

२. ब्रह्मचारिणी (द्वितीया)

महत्त्व: तपश्चर्या आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारी ही देवी ज्ञान, तप, वैराग्य आणि विजयाची देवता आहे. यांच्या हातात जपमाळ आणि कमंडलू असतो.

घ्यायचा बोध: जीवनात यशस्वी होण्यासाठी कठोर परिश्रम, संयम आणि सातत्यपूर्ण अभ्यासाची (तपाची) गरज असते.

३. चंद्रघंटा (तृतीया)

महत्त्व: मस्तकावर घंटेच्या आकाराचा चंद्र धारण करणाऱ्या या देवीचे रूप अत्यंत शांत, धैर्यवान आणि दुष्टांचा संहार करणारे आहे.

घ्यायचा बोध: संकटसमयी भयभीत न होता मनावर ताबा ठेवून धैर्याने व शांतपणे परिस्थितीचा सामना केला पाहिजे.

४. कूष्मांडा (चतुर्थी)

महत्त्व: आपल्या मंद हास्याने संपूर्ण ब्रम्हांड निर्माण करणारी ही देवी आदिशक्ती मानली जाते. हिच्या तेजाने सर्व दिशा उजळून निघतात.

घ्यायचा बोध: सकारात्मक ऊर्जा आणि सृजनशीलतेच्या जोरावर जीवनातील अंधकार दूर करून प्रकाश निर्माण करता येतो.

५. स्कंदमाता (पंचमी)

महत्त्व: कार्तिकेयाची (स्कंद) माता असलेली ही देवी मातृत्वाचे आणि वात्सल्याचे मूर्तिमंत रूप आहे. ही भक्तांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करते.

घ्यायचा बोध: प्रेमाची आणि वात्सल्याची भावना माणसाला महान बनवते. आपले कर्तव्य आणि जबाबदाऱ्या पूर्ण निष्ठेने पार पाडल्या पाहिजेत.

६. कात्यायनी (षष्ठी)

महत्त्व: ऋषी कात्यायनांच्या तपश्चर्येमुळे त्यांच्या घरी जन्म घेतलेली ही देवी शक्ती आणि युद्धाची देवता मानली जाते. हिचे रूप अतिशय तेजस्वी आहे.

घ्यायचा बोध: अन्यायाविरुद्ध लढण्याची ताकद आणि वाईटाचा पराभव करण्याचे धाडस आपल्या अंगी असले पाहिजे.


७. कालरात्री (सप्तमी)

महत्त्व: अंधकार आणि अज्ञानाचा नाश करणारी, काळ्या रंगाची आणि अत्यंत उग्र रूपाची ही देवी संकटसमयी भक्तांचे रक्षण करते.

घ्यायचा बोध: मनातील भीती, क्रोध आणि अज्ञानाचा नाश करून आत्मविश्वासाने पुढे वाटचाल केली पाहिजे.


८. महागौरी (अष्टमी)

महत्त्व: अत्यंत गोऱ्या वर्ण आणि शांत स्वभावाच्या या देवीची आराधना केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते आणि जीवन पवित्र होते.

घ्यायचा बोध: मन नेहमी निर्मळ, शांत आणि पवित्र ठेवावे. क्षमाशीलतेचा गुण माणसाला श्रेष्ठ बनवतो.


९. सिद्धिदात्री (नवमी)

महत्त्व: सर्व प्रकारच्या सिद्धी (शक्ती आणि ज्ञान) प्रदान करणारी ही देवी अंतिम रूपातील शक्ती आहे, जिची उपासना देव-ऋषीही करतात.

घ्यायचा बोध: अंतिम ध्येय गाठण्यासाठी दृढनिश्चय आणि सातत्य आवश्यक असते. योग्य कर्मामुळेच माणसाला जीवनात खरी सिद्धी प्राप्त होते.


देव, देश आणि धर्म यांकरिता अशा रूपांचे स्मरण आपल्या सर्वांच्यात ऊर्जेचा संचार साकार करो यासाठी आई जगदंबेला त्रिवार दंडवत. नवरात्रीच्या पावन पर्वासाठी खूप खूप शुभेच्छा आपले सर्व संकल्प पूर्णत्वास जावोत ही जगदंबेच्या चरणी प्रार्थना.

श्री.गुंजन हरी देव,

सातारा

Comments

Popular posts from this blog

मुखी घास घेता करावा विचार

शतदा प्रेम करावे

वृक्षवल्ली आम्हां सोयरी